Achtergrond

Patiënten verlangen tijdige levering, keuzevrijheid, variatie in het aanbod en een klantgerichte instelling. De relatie tussen ziekenhuis en verzekeraar moet prikkels gaan bevatten die het denken in het belang van de patiënt bevordert. DBC’s zijn daarbij een belangrijk onderdeel. DBC’s  maken het zorgaanbod transparant. Transparantie verbetert ook de positie van de zorgverzekeraar als doelmatige zorginkoper en verbetert de bedrijfsvoering van ziekenhuizen. Ook maakt transparantie prestatievergelijkingen van zorgaanbieders op macroniveau mogelijk. Transparantie is een voorwaarde voor de introductie van gereguleerde marktwerking en leidt tot een betere aansluiting op de vraag naar zorg.

Op termijn leiden DBC’s tot een afname van de administratieve lasten. Er komt één basisregistratie in de ziekenhuizen, waaruit alle benodigde gegevens worden gehaald.

De (te verwachten) voordelen van de DBC-systematiek

• Instrument voor gereguleerde marktwerking, met meer mogelijkheden voor de zorgverzekeraars om zich te onderscheiden
• Meer managementinformatie, waardoor betere sturing mogelijk is
• Consistentie in het zorgaanbod van verschillende ziekenhuizen en specialisten, waardoor zij onderling vergelijkbaar worden 
• Meer inzicht in de kosten van een behandeling 
• Meer prijsbewustzijn van ziekenhuizen en specialisten
• Efficiëntere praktijkvoering van ziekenhuizen en specialisten, zowel voor doorlooptijden van behandelingen, als voor kosten 

Voorgeschiedenis van DBC’s

Aan de totstandkoming van DBC’s is veel vooraf gegaan. Al in 1995 is door de commissie Biesheuvel beleid gemaakt voor financiering op basis van zorgproducten.

Deze commissie adviseerde om zowel de ziekenhuis- als de specialistenhonorering te baseren op geleverde producten. Vanaf dat moment zijn aanbieders en verzekeraars met elkaar in gesprek over het opstellen van diagnosestelling en behandelprofielen. Doelstelling was om de prijs een reële afspiegeling van de gemaakte kosten en de zwaarte van de aandoening te laten zijn.

In augustus 2000 nam minister Borst het initiatief om producttypering in de curatieve zorg op te pakken en de partijen te binden aan een vaste invoeringsdatum (2003). De Stuurgroep DBC ging voortvarend aan de slag. In de stuurgroep participeerden Zorgverzekeraars Nederland (ZN), de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), de Orde van Medisch Specialisten (OMS), de Vereniging van Academische Ziekenhuizen (VAZ) en het ministerie van VWS. Als waarnemers traden het College Tarieven Gezondheidszorg (CTG) en het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) op. 

Met ingang van 1 januari 2003 creëerde kabinet Balkenende I de mogelijkheid om voor 17 ingrepen (ruim 100 DBC’s) te experimenteren met vrije prijsvorming op basis van DBC’s. In oktober 2003 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de gefaseerde invoering van DBC’s per 1 juli 2004. Ondanks grote inspanningen in het veld bleek een zorgvuldige en verantwoorde invoering per 1 juli 2004 niet haalbaar. Partijen werden het daarna eens over een model waarin de volledige invoering van de DBC-systematiek per 1 januari 2005 zou plaatsvinden. 

Op 1 januari 2005 is de DBC-systematiek ingevoerd. Voor 90% van de ziekenhuiszorg (het A-segment) zijn vaste tarieven per DBC vastgesteld, die ter dekking dienen van het ziekenhuisbudget en de lumpsum van medisch specialisten. Als bekostigingsvorm is het systeem van functiegerichte budgettering (FB) gehandhaafd. Voor 10% van de ziekenhuiszorg (het B-segment) is per 1 februari 2005 vrije prijsvorming geïntroduceerd en onderhandelen zorgaanbieders met individuele zorgverzekeraars over prijs, volume en kwaliteit van de zorg. 

In februari 2006  zijn enkele verbeteringen aan het DBC-systeem doorgevoerd. Zo zijn de DBC-nota's verduidelijkt en is het consult-DBC ingevoerd. Ook zijn de verschillen in tarieven voor zorg waarop geen aanspraak bestaat geminimaliseerd. 

Om het DBC-stysteem een meer solide basis te geven, is per 1 januari 2007 een aantal wijzigingen doorgevoerd:

• Introductie van de top X per specialisme. De meest voorkomende DBC’s worden individueel declarabel;
• Vermindering van het aantal DBC’s. Verschillende DBC’s met betrekking op de zorgtypen 'medebehandeling'en 'verergering' van ziekteverschijnselen’ (exacerbatie) worden afgeschaft;
• Introductie van de behandel-as ‘Klinisch Zonder Dagen’. Deze behandeling heeft als doel het aantal onterecht parallelle DBC’s verminderen.      

In 2007 is tevens gestart met het fundamentele verbeterplan ‘DBC’s op weg naar Transparantie’. Dit verbeterplan is noodzakelijk voor de ondersteuning van de introductie van maatstafconcurrentie voor de ziekenhuiszorg. Het plan zorgt voor een forse vermindering van het aantal DBC’s (van 30.000 naar 3.000) en het zorgt voor een betrouwbaardere afleiding van DBC’s uit de basisadministratie van de ziekenhuizen.

Met ingang van 2008 is het B-segment met vrije prijsvorming uitgebreid van 10 naar circa 20%. Om deze prijsvorming te ondersteunen heeft ZN in samenwerking met patiëntenorganisaties en wetenschappelijke verenigingen een nieuwe DBC-Inkoopgids gemaakt. Het budgetsysteem blijft voor de rest van de ziekenhuiszorg als bekostigingssysteem in 2008 functioneren. 

Waar staan we nu?
De minister van VWS streeft ernaar om per 1 januari 2009 de FB-systematiek te vervangen door een systeem van maatstafconcurrentie. Dit systeem stelt voor ongeveer 50% van de ziekenhuiskosten een prijsplafond vast. Hierbij is wel vrije prijsonderhandelingen tussen ziekenhuis en zorgverzekeraar mogelijk. Om deze vrije prijsonderhandelingen tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars mogelijk te maken, is het van belang dat het verbeterplan wordt gerealiseerd. Voor zorgverzekeraars is de nieuwe productstructuur voorwaarde voor verdere stappen in de liberalisering.