1 symposium-3eb5a8d9-490c-427f-9a4a-df7c41455d72.jpg
Langdurige zorg 31-10-2018

Wetenschap deelt inzichten met zorgkantoren over inkopen op kwaliteit verpleeghuiszorg

Zorgkantoren hebben als taak om kwalitatief goede zorg in te kopen voor de langdurige zorg, waaronder de verpleeghuiszorg. De rol van zorgkantoren verandert door de invoering van kwaliteitskaders voor de verpleeghuissector. Zorgkantoren kopen zorg in en kijken daarbij nu steeds nadrukkelijker naar de kwaliteit van die zorg en de wensen van cliënten. Maar wat is kwaliteit, hoe krijg je daar inzicht in, hoe kun je kwaliteit verbeteren en hoe koop je kwaliteit in? In de wetenschap bestaan hierover verschillende visies. Daarover organiseerden zorgkantoren op 25 oktober jl. het symposium “Inzicht in kwaliteit van verpleeghuizen in wetenschappelijk perspectief”.

Zes wetenschappers vertelden een zaal vol zorginkopers en vertegenwoordigers van IGJ, VWS, NZa en ZiNL hoe zij aankijken tegen kwaliteit van zorg. Grofweg zijn er twee stromingen als het gaat om het definiëren en meten van kwaliteit: de narratieve (op verhalen gebaseerd) en de normatieve (op cijfers/indicatoren gestoeld).

Dialoog met cliënt en zorgverlener
“Zorgkantoren hanteerden tot voor kort vooral normatieve gegevens om de kwaliteit van zorg te bepalen. Met de veranderende rol van de zorgkantoren zie je dat we nu ook de narratieve kant opgaan, onder meer doordat we veel nadrukkelijker de dialoog opzoeken met de cliënt en de zorgverlener,” zegt Patrick van Emden, projectleider kwaliteit bij het zorgkantoor van Zorg en Zekerheid en één van de organisatoren van het symposium. “Om kwaliteit goed te kunnen vaststellen en meten, heb je waarschijnlijk zowel normatieve als narratieve elementen nodig. Het narratieve leent zich goed om goede voorbeelden boven tafel te krijgen, maar om partijen onderling te vergelijken heb je toch normatieve gegevens nodig. Omdat we als zorgkantoren de taak hebben om voor iedereen goede kwaliteit van zorg in te kopen, hebben we als zorgkantoren dus ook behoefte aan die normatieve gegevens.”

Stimuleren van verbetering
Marjon Schoneveld, beleidsadviseur Langdurige Zorg bij Zorgverzekeraars Nederland en nauw betrokken bij het Project Inkoop op Kwaliteit van de gezamenlijke zorgkantoren, vult aan: “Zorgkantoren hebben een rol bij het stimuleren van verbetering bij zorgaanbieders. Mensen verwachten dat zorgkantoren erg op de cijfers zitten, maar zorgkantoren willen juist graag de verhalen van cliënten en zorgverleners horen. Doordat zorgkantoren bij veel aanbieders over de vloer komen, kunnen ze goede voorbeelden ook makkelijk delen.” Jaap Stappers, senior zorginkoper bij het zorgkantoor van CZ en één van de initiatiefnemers. “In de diverse presentaties steeds terugkwam dat de driehoek cliënt, naaste, zorgverlener zo belangrijk is om kwaliteit te kunnen bepalen. Wij vormen als zorgkantoren ook een driehoek, namelijk die met de cliënt en de zorgaanbieder. Daarom is de dialoog met die partijen zo belangrijk om inzicht in kwaliteit te krijgen. In dat opzicht werken zorgkantoren al volgens bestaande wetenschappelijke theorieën.”

Verbinding
Zowel de narratieve als de normatieve manier lijken dus nodig om de kwaliteit van zorg goed in kaart te kunnen brengen. Daarnaast zijn er objectieve en subjectieve gegevens, die je kunt gebruiken om kwaliteit te bepalen. Voor zorgkantoren was het niet de eerste kennismaking met de wetenschap maar wat nieuw is, is dat nu de verbinding tussen wetenschappelijke inzichten over kwaliteit en zorginkoop wordt gemaakt. Zorginkoop is nog een betrekkelijk nieuw wetenschappelijk thema. Patrick van Emden (Zorg en Zekerheid): “Ik vond het mooi dat Erik van Raaij (bijzonder hoogleraar inkoopmanagement in de zorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam) zei dat hij het als zijn missie ziet om de wetenschap met de praktijk te verbinden.“ Dat was ook een van de doelstellingen van het symposium.

Perspectieven
Een belangrijk inzicht dat werd gedeeld op het symposium, is dat je ook rekening moet houden met verschillende perspectieven op de kwaliteit van zorg.  Als je cliënt bent kijk je anders naar de kwaliteit van zorg, dan als je zorgprofessional bent, of zorgkantoor.

Het viel Marjon Schoneveld (ZN) op dat Joris Slaets, hoogleraar ouderengeneeskunde Universiteit Groningen, zei ‘dat we nog te weinig stilstaan bij de vraag wat betekenis geeft aan het leven van kwetsbare mensen’. Op basis van verhalen van onder andere cliënten benoemt hij thema’s- hij noemt ze labels-, waarmee hij waarde creëert voor nieuw beleid. “Het lijkt me interessant om te kijken wat we kunnen leren als we zijn onderzoekmethode toepassen op onze dialogen.” Jaap Stappers (CZ) ziet nog wel een valkuil: “We moeten ervoor waken dat we niet één verhaal als het verhaal van iedereen maken. N=1 is niet meteen de waarheid. We moeten zorgen dat we altijd verschillende bronnen hebben om een verhaal te duiden.”

Rol zorgkantoren
Zorgkantoren werken – onder regie van ZN- in het project Inkoop op Kwaliteit nauw samen om eenduidig naar kwaliteit te kijken. De eerste fase is nu afgerond. In het vervolg staat ‘leren en verbeteren’ centraal, zowel voor zorgaanbieders als voor zorgkantoren. Daarbij hoort ook het betrekken van een wetenschappelijke blik op kwaliteit in de zorg. Wat kunnen zorgkantoren hierin leren en hoe kunnen ze vanuit de zorginkoop een bijdrage leveren in het verbeteren van de kwaliteit van de zorg zoals vastgesteld in de Kwaliteitskaders?

Vervolg
Patrick van Emden (Zorg en Zekerheid): “Wij hebben dit symposium georganiseerd omdat we vinden dat de gezamenlijke zorgkantoren een veel structurelere binding met de wetenschap moeten hebben. Met deze eerste stap hebben we nu een overzicht gegeven van de verschillende theorieën. Een volgende stap is om met elkaar in discussie te gaan over de voor- en nadelen van de verschillende modellen en wat wij er als zorgkantoren van kunnen leren.  Alle informatie die zorgkantoren nu verzamelen op het gebied van de kwaliteit van zorg, biedt mooie openingen voor onderzoek, nu en in de toekomst.”

Al met al leverde het symposium veel nieuwe inzichten op. Marjon Schoneveld (ZN): “De wetenschap is best verdeeld, zo bleek wel uit de verschillende presentaties. Er is niet één waarheid, maar op basis van wat ik gehoord heb denk ik dat we op de goede weg zijn als zorgkantoren.“ Jaap Stappers (CZ)”: “Als zorgkantoren kijken we niet alleen meer normatief maar ook narratief. We richten ons steeds meer op het leren en verbeteren van organisaties door middel van dialoog en dat is een mooie ontwikkeling.”


Kijk hier de korte terugblik op het symposium

Klik hier voor een introductie op het symposium

Bekijk hier alle presentaties (filmpjes én sheets)