Wiegel openingsfoto interview met logo-3890e9e0-bb1f-4f1f-acca-0c8d0e1955f1.jpg
Zorgverzekering 30-03-2016

Hans Wiegel vond totstandkoming Zvw ‘hell of a job’

“Het traject naar de totstandkoming van de Zorgverzekeringswet (Zvw) in 2006 was een ‘hell of a job’. Dat kwam onder meer doordat de achterban, de ziekenfondsen en de particuliere verzekeraars, verschillend dacht over de inhoud van de wet.” Dat zegt voormalig ZN-voorzitter Hans Wiegel in een interview met ZN naar aanleiding van het 10-jarig bestaan van de Zorgverzekeringswet.

In het jaar dat de Zorgverzekeringswet 10 jaar bestaat, spreken we anno 2016 met diverse sleutelfiguren die een rol spelen of gespeeld hebben bij belangrijke thema’s rond de Zvw. Wiegel was een van de mensen die aan de wieg stond van de Zvw. Hij was voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland (ZN) vanaf de oprichting in 1995 tot 2012. Uitgangspunt van het gesprek met Wiegel is zijn nieuwjaarstoespraak van 2012, die hij een maand voor zijn vertrek bij ZN hield.

Private of publieke verzekering
In zijn toespraak noemde Wiegel de totstandkoming en invoering van de Zvw ‘de belangrijkste vernieuwing in de wereld der gezondheidszorg die ik heb meegemaakt’. “Door de verschillen van inzicht bij de achterban had het bestuur van ZN geen standpunt over de nieuwe wet. Het Verbond van Verzekeraars had wel een aantal punten die een plek hebben gekregen en die een deel van onze achterban liever anders had gezien. De kern daarbij was: wordt het een private of publieke verzekering? Bij een publieke verzekering zou de rol van de zorgverzekeraars absoluut zijn uitgehold. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in een privaat systeem met meer marktwerking en onderhandeling tussen zorgverzekeraars en aanbieders.”  Tijdens zijn ZN-voorzitterschap vond Wiegel overigens de bestuurlijke overleggen altijd het leukst. “En ‘de polder’ is een belangrijke factor om dingen voor elkaar te krijgen.”

Zelf niet actief overgestapt
Dat brengt ons bij de vraag: wat vindt Wiegel het belangrijkste effect van de marktwerking voor de verzekerden? “De concurrentie is ingebracht waardoor de premie relatief laag is gebleven. Er is meer kostenbeheersing dan wanneer we een publieke verzekering hadden gehad. En de wachtlijsten die er waren vóór de komst van de Zvw zijn vrijwel verdwenen. Dat was destijds politiek een heel zwaar punt. Van zorgverzekering veranderen zou bij een publieke verzekering ook niet mogelijk geweest zijn. En dat is belangrijk, want overstappers kijken wat in hun belang is. Sommige, ook kleine verzekeraars zoals De Friesland, hebben er daardoor meer verzekerden bij gekregen. En DSW heeft het ook heel goed gedaan.” Wiegel is overigens zelf nooit actief overgestapt, maar “ik ben meegegaan in diverse overnames”.

Een belangrijk onderdeel van de Zorgverzekeringswet is de betaalbaarheid van de zorg. “Dat vind ik geen primaire taak van de zorgverzekeraars maar van de staat. De zorgverzekeraars werken daar aan mee. Vergrijzing en nieuwe technologieën spelen ook een grote rol. Ik vind dat het stelsel functioneert als het gaat om de beheersing van de zorgkosten, en dat zorgverzekeraars en zorgaanbieders daar aan meedoen.”  

Woud aan polissen
“De verzekerden zijn ons kompas” antwoordt Wiegel op de vraag of de zorgverzekeraars hun rol goed waarmaken. “Die betalen hun premie en willen waar voor hun geld. Wij moeten er dus voor zorgen dat het systeem zo functioneert dat die verzekerde tevreden is en behoorlijk wordt geholpen. De zorgverzekeraar moet klantvriendelijk zijn.” Het woud aan polissen is wel een actueel punt. “Mensen zien door de bomen het bos niet meer. Transparantie is belangrijk. Het is ook de vraag of het nodig is om zoveel polissen te hebben.” Dit punt staat bij de zorgverzekeraars momenteel uitdrukkelijk op de agenda en maakt deel uit van het actieplan Kern-gezond.

Inkomensafhankelijke premie in Regeerakkoord 2012
Het privaat-publieke karakter van de Zorgverzekeringswet heeft de politiek op meer afstand gezet. Die afstand van de politiek liep eind 2012 op een belangrijk punt bijna helemaal anders. Toen stond in het Regeerakkoord van PvdA en VVD een belangrijke clausule die bepaalde dat de premie voor de zorgverzekering volledig inkomensafhankelijk zou worden. Dit was een belangrijk punt voor de PvdA in het kader van nivellering. Na protest uit de samenleving is dit teruggedraaid. “Afgezien van het feit dat als je een beetje veel geld verdient je 3 à 4 keer zoveel premie gaat betalen, speelt er nog iets heel anders. Je zet namelijk de verzekeraars buiten de deur, want die mogen niet het inkomen van hun verzekerden weten. Het zou de doodsteek voor de verzekeraars zijn geweest.” Ze zouden dan geen nominale premies, dat wil zeggen vaste bedragen meer ontvangen. Dan kun je niet concurreren. “Het zou opnieuw invoeren van het ziekenfonds zijn.” Nu is 50 procent van de premie inkomensafhankelijk en 50 procent vast. Wiegel denkt dat de Zorgverzekeringswet over 10 jaar nog wel bestaat. “Het zal misschien hier en daar veranderd worden, maar grosso modo loopt het gewoon door. De echte verandering was de Zvw zelf.”