Wim vd Meeren openingsfoto hoofdartikel met logo-2549ab77-f328-44a7-87cd-89d45e50367f.jpg
Kwaliteit 26-04-2016

CZ-bestuurder Wim van der Meeren: verminder bijwerkingen behandeling prostaatkanker door concentratie

“Bijwerkingen van de behandeling van prostaatkanker kunnen aanzienlijk beperkt worden wanneer je de behandeling concentreert in een beperkt aantal centra. In Hamburg is daarvan al een best practice beschikbaar. Jaarlijks komen daar bij de Martini-Klinik 2200 gevallen binnen, waarbij elke specialist minstens 250 patiënten behandelt. Ik wil het debat over deze werkwijze dit jaar graag oplijnen.” Dit stelt CZ-voorzitter Wim van der Meeren in een interview met ZN naar aanleiding van het 10-jarig bestaan van de Zorgverzekeringswet.

In het jaar dat de Zorgverzekeringswet (Zvw) 10 jaar bestaat, spreken we anno 2016 met diverse sleutelfiguren die een rol spelen of gespeeld hebben bij belangrijke thema’s rond de Zvw. Zicht krijgen op kwaliteit van zorg en op basis daarvan goede zorg regelen is zo’n thema. Inzicht in kwaliteit is ook een belangrijk instrument om de zorgkosten te beheersen. Transparantie van kwaliteit bevorderen en kostenbeheersing zijn belangrijke taken die onder meer de zorgverzekeraars hebben gekregen met de komst van de Zvw. Op het gebied van kwaliteit veroorzaakte CZ eind 2010 veel reuring door de aankondiging om de behandeling van borstkanker alleen nog in te kopen bij ziekenhuizen die voldeden aan bepaalde kwaliteitseisen.

Beroerde zorg is altijd te duur
“Het moment dat we ons nieuwe inkoopbeleid voor borstkanker bekend maakten, was ontzettend spannend. De hele Nederlandse pers hing aan de lijn. Mijn drive om dit te gaan doen was, na vijf jaar Zvw, een intern debat over onze license to operate. Is het zorglandschap nu aan het veranderen? vroegen we ons af. Bij de komst van de Zvw dachten we: als de kwaliteit beter wordt gaat de patiënt vanzelf kiezen. Maar de patiënt maakte geen keuzes op basis van kwaliteit. Daar wilden we wat aan doen met iets wat mensen aansprak en waar we wat zinvols over konden zeggen. En bij borstkanker is dat het geval. Een stelsel met private partijen is juist zo interessant omdat we de lat voor kwaliteit hoger kunnen leggen. Destijds dachten de mensen: het zal wel aan minimum eisen voldoen, maar CZ vond dat gewoon niet goed genoeg. En dat mag je zeggen.” Daarbij draait het bij kwaliteit ook om beheersing van de zorgkosten. “Mijn stelling is dat focus op kwaliteit niet alleen goed is voor patiënten maar ook voor de kosten. Beroerde zorg is namelijk altijd te duur.”

Stevig debat
Daarop volgde een stevig debat. Zo was er een enorme weerstand bij een deel van het publiek. “Dat hadden we niet in die mate verwacht. Mensen vonden dat wij niet iets konden zeggen over ‘hun’ lokale ziekenhuis.” Aan de andere kant kwam er ook steun van patiënten. Maar het heftigste debat vond plaats met de medische professionals. “Overigens kreeg ik achter het gordijn uit die hoek ook steun. Een aantal specialisten zei tegen me: Wim, wel doorgaan hè. Het verwijt was dat we mensen onzeker, onrustig en bang zouden maken. Maar als die verschillen er zijn hebben mensen wel recht om dat te weten, vind ik. De Vereniging van Heelkunde vond het niet leuk maar vond tegelijkertijd dat we een punt hadden. Pittige debatten dus destijds. Nu kijken we er op terug als een groot succes."

Zorgverzekeraars werken samen bij kwaliteit
Destijds stak CZ haar nek uit om als eerste te gaan inkopen op basis van kwaliteit van zorg. Tegenwoordig trekken zorgverzekeraars gezamenlijk op in het ZN Programma Kwaliteit. Hierin zoeken zorgverzekeraars uitdrukkelijk ook de samenwerking met patiënten, zorgprofessionals en zorgaanbieders. Maar CZ houdt er nog steeds van het initiatief te nemen en vraagt nu brede aandacht voor de behandeling van prostaatkanker. “In Hamburg is een ziekenhuis dat focust op de ingreep bij prostaatkanker waardoor bijwerkingen als incontinentie en impotentie dramatisch zijn gedaald. Ze werken met een fantastisch kwaliteitssysteem. Daarom vind ik het idioot dat we in Nederland kijken wat hier gebruikelijk is. In het Hamburgse ziekenhuis draait het om organisatie, focus op wat je doet en een goed kwaliteitssysteem. In ons land is de behandeling heel verspreid en dat vind ik onaanvaardbaar. We moeten het in Nederland net zo gaan organiseren als in Hamburg. Dadelijk zijn er in ons land twee, drie centra wat mij betreft.” Van der Meeren benadrukt dat hij dit ook met andere zorgverzekeraars wil bespreken. “Concurreren doen we op premie en service maar bij kwaliteit werken we samen. Destijds bij borstkanker hebben wij een aantal ziekenhuizen uitgesloten die van Menzis een positieve beoordeling kregen. Dat was niet goed. We kunnen als zorgverzekeraars onderling geen andere opvattingen hebben over kwaliteit.”

Kwaliteit van leven wordt leidend
Hoe kijkt Van der Meeren naar de rol van kwaliteit over tien jaar? “We moeten kwaliteit steeds anders definiëren.” Daarbij doelt hij op wat een patiënt ervaart waar het gaat over de kwaliteit van leven. “De behandeling moet persoonlijker worden, patiënt en dokter beslissen samen bijvoorbeeld over de vraag: ga je ingrijpen en zo ja, hoe? Past iets voor iemand? Ik heb eens een verhaal over een oudere vrouw gehoord met kanker die stelde: één ding, mijn haar wil ik niet kwijt. Het is dan helder dat ze geen chemo krijgt, ook al is dat medisch gezien misschien beter.” Hij pleit ook voor het breed inzetten van zogenaamd kijk- en luistergeld voor artsen waarbij ze tijd kunnen declareren voor gesprekken met de patiënt. In het verlengde daarvan is de CZ-voorzitter voorstander van artsen in loondienst. “Dan hebben artsen in die zin meer vrijheid. In het Brabantse Bernhoven ziekenhuis, waar artsen in loondienst werken, zien we acht procent minder ingrepen.” Er zijn ook ziekenhuizen waarmee CZ meerjarencontracten heeft. “Ook dat is een middel om prikkels weg te halen voor het maken van productie. We willen geen rode maar zwarte cijfers zien bij ziekenhuizen in combinatie met een lagere omzet. Er wordt teveel behandeld.”