De cliëntondersteuner helpt de juiste weg te vinden

Iedereen met vragen over het regelen en de uitvoering van langdurige zorg kan gratis een beroep doen op een cliëntondersteuner. Goede hulp en advies voorkomt veel leed en frustratie. Om cliëntondersteuning in het zonnetje te zetten, is 4 november 2022 uitgeroepen tot Dag van de Cliëntondersteuning. “Iemand met kennis van de zorg waarop je kunt terugvallen. Daar had ik zo’n behoefte aan”, vertelt Jacomien Wolfkamp.  

Jacomien is moeder van Daan (20). Twee dagen na de geboorte van Daan gaat het mis. Door zuurstoftekort loopt hij een hersenbeschadiging op. “Intuïtief wist ik toen dat we een heel ander leven kregen dan dat we ons hadden voorgesteld.” Na de diagnose cerebrale parese begon de zoektocht naar de beste zorg voor Daan. “Ik had toen vooral behoefte aan iemand met kennis van het hele netwerk in de zorg. De ruimte om alles zelf uit te zoeken en te regelen, is er als ouder of mantelzorger niet in je hoofd. Iemand die je helpt om op tijd de juiste weg te vinden. Iemand die met je meedenkt. Zo iemand had veel leed en frustratie kunnen voorkomen.”

Gericht ondersteunen

Iemand die Jacomien had kunnen helpen, is cliëntondersteuner Hendrik-Jan Jansen. Vanuit zorgkantoor Menzis ondersteunt hij mensen met allerlei vragen over de langdurige zorg. “Het mooie van mijn werk is dat ik echt kan helpen. Ik krijg allerlei soorten vragen. Dat varieert van het geven van informatie over wet- en regelgeving en het meedenken over de invulling van de zorg tot bemiddeling bij misverstanden en conflicten.” In zijn werk heeft hij contact met cliënten, maar ook vaak met familieleden van iemand met een zorgvraag. “Ik sprak iemand die via de gemeente een rolstoel heeft om mee naar buiten te kunnen, bijvoorbeeld voor boodschappen. Deze cliënt verhuisde naar een zorginstelling en de familie vroeg zich af wat ze met de rolstoel moesten doen. Dat was niet duidelijk. Ik kon hen daarover wel adviseren.” Een cliëntondersteuner weet wat nodig is en welke wegen moeten worden bewandeld. “Zo bel ik zelf af en toe even met een zorgorganisatie om samen te zoeken naar een passende oplossing. Bijvoorbeeld als iemand van zorgaanbieder wil wijzigen. Het is voor een cliënt lastig om goed zicht te hebben waar zij terechtkunnen. Wij hebben een beter beeld van de zorg en kunnen dus veel gerichter ondersteunen”, vertelt Hendrik-Jan.

Complex

Soms is een vraag voor een cliëntondersteuner van het zorgkantoor complex. Hendrik-Jan kan dan een beroep doen op een zorginhoudelijk adviseur van het zorgkantoor. “Mijn collega is een fijne vraagbaak en is medisch meer onderlegd. Mensen kunnen met complexe vragen ook terecht bij een onafhankelijke cliëntondersteuner. Dat is een professional die meer de diepte ingaat en ook inzicht kan krijgen – na toestemming uiteraard – in het medisch dossier.” Zo is voor iedereen de juiste ondersteuning beschikbaar.

Tropenjaren

Dat het zoeken naar de geschikte zorg en ondersteuning lastig is, herkent Jacomien. Als ouder van een zorgintensief kind, kwam er veel op haar af. Er moest van alles worden geregeld en uitgezocht. “De eerste 6 jaar waren tropenjaren. Zorgverleners werkten niet samen en het vinden van de juiste plek voor Daan verliep moeizaam. Op de crèche raakte hij overprikkeld. In een gastgezin werkte het ook niet. Toen ik een goed medisch kinderdagverblijf had gevonden, bleek ik een indicatie nodig te hebben. Alles, maar dan ook echt alles heb ik zelf uitgezocht. Ik heb me vaak eenzaam gevoeld.” Dat had een weerslag op het hele gezin. Het ging thuis niet meer. Voor Daan vinden Jacomien en haar man Paul zes jaar geleden een fijne plek. Daar is hij heel gelukkig.  “Veel stress en ellende hadden we kunnen voorkomen. De juiste ondersteuning werkt preventief. Door op tijd problemen te signaleren voorkom je bijvoorbeeld financiële problemen, burn-out.” Om andere ouders te helpen die het lastig vinden om de juiste zorg en ondersteuning te vinden, zet Jacomien zich in om cliëntondersteuning nog beter en bekender te maken. Ze maakt deel uit van een klankbordgroep die meedenkt over  hoe ondersteuning aan cliënten en hun naasten beter kan. “Je hebt als ouder, cliënt of mantelzorger geen idee wat er is. Vanuit mijn eigen ervaring geef ik input en feedback op de plannen. Met goede ondersteuning voorkom je veel leed, zoals mentale en financiële problemen. Het werkt ook preventief.”

Meer geld beschikbaar

De klankbordgroep waarin Jacomien deelneemt, is onderdeel van Pilot 5. Zorgkantoor Menzis en zorgkantoor CZ doen mee aan de pilot, waarbij naasten een bondgenoot krijgen in het vinden van passende oplossingen voor het hele gezin. Pilot 5 is één van de pilots die onderzoeken hoe cliëntondersteuning voor mensen met een complexe zorgvraag en hun naasten beter kan. De pilots vallen onder het programma Volwaardig Leven van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). VWS ziet een duidelijke meerwaarde in cliëntondersteuning. Tijdige ondersteuning voorkomt veel persoonlijk leed en uiteindelijk heeft de samenleving daar ook baat bij. Er is in vergelijking met 3 jaar geleden fors meer geld beschikbaar voor cliëntondersteuning. In 2019 was er bijna 10 miljoen beschikbaar. Dit jaar is dat budget gestegen naar bijna 21 miljoen euro. Het geeft aan dat steeds meer mensen gebruikmaken van cliëntondersteuning. Aan de andere kant signaleert het ministerie dat er ook nog genoeg te doen is om de bekendheid en vindbaarheid van cliëntondersteuning te vergroten. De eerste landelijke Dag van de Cliëntondersteuning helpt daarbij.

Cliëntondersteuning: hoe en wat?

Iedereen met een indicatie voor zorg uit de Wet langdurige zorg (Wlz) heeft recht op gratis cliëntondersteuning. Cliëntondersteuning kan op twee manieren worden ingeschakeld: Via het zorgkantoor van de regio waarin iemand woont of via een onafhankelijke cliëntondersteuner. Op de website van het zorgkantoor staan de contactgegevens; zowel van de cliëntondersteuners van het zorgkantoor als van de onafhankelijke cliëntondersteuners die in de regio actief zijn. Cliënten kiezen zelf van wie ze ondersteuning willen ontvangen. Meer informatie over (onafhankelijke) cliëntondersteuning staat op regelhulp.nl.