Dossiers

Q&A Zorginkoopbeleid verduurzamen van zorg

Het antwoord op de meest gestelde vragen rondom de certificering van het inkoopbeleid verduurzamen van zorg is verzameld op deze pagina.

Hand die een print van een wereldbol tegen een groene achtergrond vasthoudt. Dit is symbolisch om aan te geven dat we duurzaam met onze wereld om moeten gaan.

Deze Q&A is opgesteld aan de hand van vragen die over de duurzaamheidscertificering bij de inkoop van zorg aan zorgverzekeraars en zorgkantoren zijn gesteld. Na publicatie van het inkoopbeleid door zorgverzekeraars en zorgkantoren zullen vragen die bijvoorbeeld in de nota van inlichtingen worden gesteld, en die nog niet zijn opgenomen in dit document, worden toegevoegd om de Q&A te verrijken en de beschikbare informatie en antwoorden op gestelde vragen voor alle zorgaanbieders inzichtelijk te maken.

Laatste update: 25-03-2026

Beleid

Zorgverzekeraars en zorgkantoren willen duurzame zorg inkopen voor hun verzekerden, zorg met minimale impact op milieu, klimaat en leefomgeving. Dat is van belang voor de gezondheid van onze (toekomstige) verzekerden en om de zorg toekomstbestendig te maken. Via het zorginkoopbeleid stimuleren zorgverzekeraars en zorgkantoren zorgaanbieders al vier jaar om (nog) meer te doen aan verduurzaming. Dit is de rol die zorgverzekeraars en zorgkantoren binnen de Green Deal Duurzame Zorg op zich hebben genomen. Startend met het zorginkoopbeleid 2027 leggen zorgverzekeraars en zorgkantoren één herkenbare uniforme beleidslijn voor verduurzaming richting 2030 neer voor alle grotere intramurale zorgaanbieders. We verwachten dat deze zorgaanbieders aantoonbaar gaan maken dat ze voldoen aan wet- en regelgeving en duurzaamheid geborgd hebben in hun organisatie. Zo dragen we vanuit onze inkooprol bij aan een minimale norm voor duurzaamheid in de zorg.
Nee, zorgverzekeraars en zorgkantoren verwachten dat zorgaanbieders aantoonbaar maken dat ze voldoen aan milieuwet- en regelgeving en dat ze duurzaamheid geborgd hebben in hun organisatie. Er zijn verschillende mogelijkheden om dit te doen.
Mogelijk zijn er zorgaanbieders die onder de rijkweide van dit beleid vallen en helemaal geen stappen zetten in het aantoonbaar voldoen aan wet- & regelgeving en de doelen van de Green Deal Duurzame Zorg. Zorgverzekeraars en zorgkantoren zullen specifiek met deze partijen het gesprek aangaan over de achterblijvende prestaties op het gebied van verduurzaming. Zorgaanbieders zullen t.z.t. dan zelf moeten kunnen aantonen hoe zij aan wet- & regelgeving voldoen en hoe zij invulling geven aan de doelen van de Green Deal Duurzame Zorg. Structureel afzien van ofwel certificering, ofwel het invullen van de checklist, ofwel op alternatieve wijze aantonen van duurzaamheid, kan gevolgen hebben voor de inkooprelatie.
De certificering via Milieu Platform Zorg (middels de Milieu Thermometer Zorg) is zorgspecifiek, en ontwikkeld door en voor de zorg in samenwerking met Stichting Milieukeur. De tooling is concreet en praktisch ingesteld, de tooling is altijd actueel. Iedere drie jaar wordt de Milieuthermometer Zorg -in samenspraak met de zorgsector- geactualiseerd. Daarnaast ligt deze certificering in lijn met de doelen van de Green Deal Duurzame zorg. Het behalen van een certificaat betekent ook dat voldaan wordt aan andere wettelijke verplichtingen zoals de EED. Zorgverzekeraars en zorgkantoren hebben meerdere certificeringen onderzocht. Uit dit onderzoek blijkt dat de Milieu Thermometer Zorg het beste aansluit bij de doelen die zorgverzekeraars en zorgkantoren hebben. Tot slot weegt ook mee dat inmiddels meer dan 700 zorglocaties al een Milieu Thermometer Zorg-certificaat hebben en in de toekomst de rapportage van de CSRD-plichtige zorgverzekeraars vereenvoudigt.
Hoewel zorgverzekeraars en zorgkantoren sterk de voorkeur hebben voor de Milieu Thermometer Zorg, wordt dit niet verplicht. De hieronder opgesomde certificeringen of rapportages zijn vooralsnog voor zorgverzekeraars en zorgkantoren een acceptabel alternatief voor Milieu Thermometer Zorg:
- Een ISO14001-certificaat dat geldig is op 1-1-2028 met doelen die in lijn liggen met de Green Deal Duurzame Zorg;
- Milieunorm JCI/QMentum/Qualicor certificaat dat geldig is op 1-1-2028 met doelen die in lijn liggen met de Green Deal Duurzame Zorg;
- Een rapportage volgens de CSRD- of VSME-eisen gebaseerd op de onderwerpen uit de Green Deal met accountantsverklaring.
  - In geval van CSRD en VSME willen zorgverzekeraars en zorgkantoren kunnen zien dat er een functionerende PDCA-cyclus is opgezet, gericht op het verduurzamen dan wel verbeteren van de sociale en milieu-impact van de organisatie, in lijn met de doelstellingen en acties uit de Green Deal Duurzame Zorg.
  - In het geval van VSME: gebruik van de basismodule en de uitgebreide module. Daarnaast verwachten we de volgende beleidsonderwerpen terug te zien: Duurzaamheidsbeleid, Mobiliteitsbeleid, Inkoopbeleid, Medicatiebeleid, Afvalbeleid, Voedingsbeleid, Communicatiebeleid gericht op interne bewustwording.
  - Assurance: een rapportage met bestuurlijke goedkeuring en een accountantsverklaring.
  - Er zijn meerdere brancheformats voor de VSME of CSRD. Als deze bovenstaande onderwerpen bevatten, voldoen deze.
  - In het geval van een CSRD-rapportage gelden dezelfde hierboven genoemde eisen: borging van de Green Deal-doelstellingen, een functionerende PDCA-cyclus op duurzaamheid, voldoen aan wet- en regelgeving en ten minste de volgende impactgebieden zijn omschreven: Duurzaamheidsbeleid, Mobiliteitsbeleid, Inkoopbeleid, Medicatiebeleid, Afvalbeleid, Voedingsbeleid, Communicatiebeleid gericht op interne bewustwording.
- Een ingevulde checklist voorzien van de gevraagde toelichtingen en informatie.
Vanuit de rol en ambitie van zorgverzekeraars en zorgkantoren is inzicht nodig in hoe duurzaam de zorg is die ingekocht wordt.
Er is inderdaad enige administratieve belasting voor zorgaanbieders, maar die vloeit vooral voort uit de geldende wet- en regelgeving
en uit het commitment van alle zorgbranches aan de Green Deal Duurzame Zorg.

Zorgverzekeraars en zorgkantoren zijn van oordeel dat het gebruikmaken van duurzaamheidscertificaten de administratieve belasting
beheersbaar houdt. Als een zorgaanbieder toch redenen ziet om geen gebruik te maken van duurzaamheidscertificering, dan voorziet het
zorginkoopbeleid 2027 in alternatieven zoals deze zijn beschreven bij vraag 1.5. Het hebben van een duurzaamheidscertificaat heeft
voordelen voor zorgaanbieders.
- Het bewijst een bepaald duurzaamheidsniveau en maakt de dialoog over de verduurzaming eenvoudiger.
- Het maakt dat de zorgaanbieder automatisch ook voldoet aan andere wettelijke verplichtingen zoals de EED.
- Doordat met certificeren de database met duurzaamheidsparameters beter gevuld wordt, kunnen zorgverzekeraars en zorgkantoren
  steunen op deze cijfers voor de CSRD-rapportages, waardoor in de toekomst hoogstwaarschijnlijk geen cijfers bij
  zorgaanbieders opgevraagd hoeven te worden.
De certificering via Milieu Platform Zorg (middels de Milieu Thermometer Zorg) is specifiek opgesteld en ingericht voor de zorg. Een deel van de criteria (ook voor brons) heeft betrekking op duurzaamheidsbeleid en andere organisatie-brede onderwerpen. Vanaf certificaat “Zilver” wordt ook gekeken naar de realisatie van de doelen van de Green Deal Duurzame zorg. Het behalen van een certificaat betekent ook dat voldaan wordt aan andere wettelijke verplichtingen zoals de EED. Bij certificering van locaties wordt naast de duurzaamheid op locatie ook gekeken naar de overkoepelende organisatie.
Uiteraard zijn zorgverzekeraars en zorgkantoren blij met dergelijke mooie stappen. Echter, een belangrijk uitgangspunt is het beter met elkaar kunnen vergelijken van zorgaanbieders qua verduurzaming. Dat is niet mogelijk met een veelvoud aan dashboards, rapportages en certificaten. Voldoen aan wet- & regelgeving en aantoonbaar invulling geven aan de doelen van de Green Deal Duurzame Zorg kan ook door het invullen van de checklist. Een zorgaanbieder die een eigen duurzaamheidsdashboard gebruikt, zou de checklist vrij eenvoudig moeten kunnen invullen (voorzien van de relevante achterliggende stukken).
Al in 2026 gaan de zorginkopers met de zorgaanbieders in gesprek over de mogelijkheden. Als een zorgaanbieder op 1 januari 2028 niet voldoet aan de verwachtingen, gaat de grootste verzekeraar of zorgkantoor in gesprek om maatwerkafspraken te maken.
Ja, dit zal gaan veranderen in de aankomende jaren. Zorgverzekeraars en zorgkantoren zullen de duurzaamheidscertificering (of alternatieve wijze van aantonen verduurzaming) steeds meer centraal stellen in de gesprekken die ze met de zorgaanbieder voeren over duurzaamheid.
Nee, er is geen sprake van een formele overgangstermijn. De eisen die zorgverzekeraars en zorgkantoren stellen aan zorgaanbieders liggen in de toekomst. Hierdoor hebben zorgaanbieders voldoende tijd (vanaf 1 april 2026 tot 31 december 2027) om aan de geïntroduceerde eisen te (gaan) voldoen.

Reikwijdte

Zorgverzekeraars en zorgkantoren hebben zich op het standpunt gesteld dat het meeste effect wordt gesorteerd met het verduurzamen van de instellingen met de meeste milieu- en klimaatimpact. Door de komende jaren een focus aan te brengen op deze instellingen komt 80% van de CO2 uitstoot van de zorg in Nederland in scope.
Ook sluit deze scope aan bij eerder in zorginkoopbeleid gehanteerde scopes met betrekking tot bijvoorbeeld het opstellen van een CO2-routekaart.
Als één of meerdere locatie(s) zijn gecertificeerd, dan zien zorgverzekeraars en zorgkantoren de certificering als geldig voor de hele organisatie. Immers het certificeren van locaties stelt ook eisen aan de overkoepelende organisatie.
Nee, zorgverzekeraars en zorgkantoren maken geen onderscheid in eigendom of huur. Ook voor gehuurde panden verwachten zorgverzekeraars en zorgkantoren dat deze verduurzaamd worden. Huurpanden worden binnen de Milieuthermometer Zorg op dezelfde manier beoordeeld als eigen panden.

Verwachtingen

Dat is een hele mooie start. Deze zorgaanbieder voldoet al aan de verwachting om per 1-1-2028 brons gecertificeerd te zijn (mits het certificaat tot 1 jan 2028 geldig is. Zo niet dan zal voor die datum een hercertificering moeten plaatsvinden). Deze zorgaanbieder heeft nog tot 1-1-2030 de tijd om het certificaat te verhogen naar Zilver.
De bijdrage is gemaximeerd op €15.000 incl. BTW per zorgaanbieder gedurende de beleidsperiode 2027–2030.
Zorgverzekeraars en zorgkantoren betalen alle audit- & certificeringskosten voor:
- de eerste certificering of hercertificering Brons in de periode 1 januari 2027 – 1 januari 2028,
- de eerste certificering of hercertificering Zilver in de periode 1 januari 2027 – 1 januari 2030,
- de eerste certificering of hercertificering Goud in de periode 1 januari 2027 – 31 december 2030.
Milieu Platform Zorg zal een offerte uitbrengen voor het totale certificeringstraject van alle gewenste locaties. Als het certificaat daadwerkelijk wordt behaald, vergoeden zorgverzekeraars en zorgkantoren deze kosten tot een maximum van €15.000 incl. BTW.
Het is mogelijk om aan de verwachtingen van het zorginkoopbeleid te voldoen door een gedeelte van de locaties te laten certificeren. Zorgverzekeraars en zorgkantoren gaan er daarbij vanuit dat gekozen wordt voor de meest relevantie locaties.

Vergoedingen

Zorgverzekeraars en zorgkantoren geven geen vergoeding voor de certificeringskosten van reeds behaalde certificaten. De hercertificering of een hogere certificering wordt wel door zorgverzekeraars of zorgkantoren betaald, zie paragraaf 4 van de Handleiding en de derde vraag bij verwachtingen in deze Q&A.
In het geval een certificeringstraject niet met de toekenning van een certificaat wordt afgesloten, dan komt de zorgaanbieder niet in aanmerking voor de vergoeding door de zorgverzekeraars of zorgkantoren. De factuur van de audit- & certificeringskosten (achteraf) wordt dan rechtstreeks aan de zorgaanbieder verzonden.
Zorgverzekeraars / zorgkantoren zien dit als maatwerk waarbij er separaat een afspraak gemaakt moet worden tussen de zorgaanbieder, MPZ, de certificerende instelling en de grootste zorgverzekeraar of het zorgkantoor.

Uitvoering

Zorgverzekeraars en zorgkantoren monitoren continu de prestaties en vorderingen op het gebied van verduurzaming. Indien een zorgaanbieder op 1 januari 2028 niet voldoet aan de verwachtingen, gaat de grootste zorgverzekeraar of het zorgkantoor in gesprek om maatwerkafspraken te maken. Structureel afzien van certificering of alternatieve onderbouwing van aantoonbaar verduurzamen kan gevolgen hebben voor de inkooprelatie.
Zorgverzekeraars en zorgkantoren monitoren continu de prestaties en vorderingen op het gebied van verduurzaming. Indien een zorgaanbieder op 1 januari 2030 niet voldoet aan de verwachtingen, gaat de grootste zorgverzekeraar of het zorgkantoor in gesprek om maatwerkafspraken te maken. Structureel afzien van certificering of alternatieve onderbouwing van aantoonbaar verduurzamen kan gevolgen hebben voor de inkooprelatie.
Het al dan niet voldoen aan certificering leidt niet automatisch tot een tariefvoordeel of -nadeel. Structureel afzien van zowel certificering als alternatieve onderbouwing kan gevolgen hebben voor de inkooprelatie.
Zorgaanbieders die onder meerdere zorgkantoren vallen, dienen zich te melden bij het grootste zorgkantoor (het zorgkantoor waar de meeste omzet valt). Bij twijfel: bespreek dit met het zorgkantoor waarmee u contact opneemt.
Zorgverzekeraars en zorgkantoren verwachten dat zorgaanbieders per 1 januari 2028 gecertificeerd zijn voor minimaal niveau Brons van de Milieu Thermometer Zorg (of zicht hebben op verkrijging van het certificaat) danwel op een andere wijze zoals aangegeven in de Handleiding.
Als door een oorzaak buiten de invloedsfeer van de zorgaanbieder een overzichtelijke vertraging ontstaat, dan heeft dit geen directe gevolgen. De zorgaanbieder moet wel zicht hebben op de verkrijging van het certificaat (aan de eisen voldoen en certificering hebben ingepland). Zorgverzekeraars en zorgkantoren zullen zich in dit geval coulant opstellen.