Zorgcriminelen verleggen werkterrein naar Wet langdurige zorg

Ahmed Marcouch: “Zorgcriminelen richten zich steeds vaker op de Wet langdurige zorg. Dat is onacceptabel. Wie zorggeld steelt, ontneemt kwetsbare mensen de zorg die zij nodig hebben, met gevolgen die kunnen gaan over leven en dood. Tegen deze misdadigers moeten we keihard optreden. Zorgkantoren moeten aan de voorkant de deur sluiten: geen contract, geen publiek geld en geen enkele kans voor criminelen die van zorg een verdienmodel maken.”

Malafide zorgaanbieders wenden publieke middelen aan voor eigen gewin, terwijl de meest kwetsbare inwoners onvoldoende passende zorg ontvangen. Regelmatig gaat het om partijen die eerder door gemeenten bij de contractering voor de Wmo zijn geweerd. “Dit onderstreept het belang van een consistente en scherpe aanpak in de hele zorgketen”, stelt Eugène van Mierlo, regionaal portefeuillehouder aanpak zorgfraude in Twente en bestuurder van het landelijke Informatieknooppunt Zorgfraude (IKZ). De opstellers roepen zorgkantoren op om de handreiking actief te benutten en te verankeren in hun contractering en inkoopvoorwaarden. Door vooraf strengere en duidelijkere eisen te stellen aan zorgaanbieders zijn risico’s beter te beheersen. Daarmee wordt bijgedragen aan het tegengaan van misbruik van zorggelden en het doorbreken van criminele structuren in de zorg.

Petra Wormser, algemeen directeur Zorgverzekeraars Nederland: “Geen enkele zorgeuro mag in de zakken van criminelen verdwijnen. Dat cliënten slachtoffer zijn van kwaadwillenden met ernstige gevolgen voor hun gezondheid, moet echt stoppen. Samenwerking tussen zorgverzekeraars, zorgkantoren, gemeenten, toezichthouders en opsporingsinstanties staat voorop om deze criminele praktijken te stoppen in belang van onze verzekerden.”

René Groot Koerkamp, directeur Menzis Zorgkantoor: “Waar fraude in de zorg voorkomt, zien we helaas vaak dat ook de kwaliteit van zorg onder druk staat. Dat raakt juist de meest kwetsbare cliënten. Daarom is het belangrijk dat we aan de voorkant scherp selecteren met wie we samenwerken. Met duidelijke eisen, goede samenwerking in de keten en het delen van signalen kunnen we misbruik tegengaan en ervoor zorgen dat zorggeld terechtkomt waar het hoort: bij goede, betrouwbare zorg voor onze cliënten. Goed om nu als zorgkantoor te profiteren van de lessen die gemeenten bij hun contractering hebben opgedaan.”

Handreiking

De handreiking ondersteunt zorgkantoren bij het versterken van hun inkoop- en contractpraktijk en bevat concrete handelingsopties:

• Aanscherping van toelatings- en geschiktheidseisen binnen bestaande wetgeving, zoals vooraf een verklaring van de Belastingdienst eisen of aan de aangifte- en betalingsverplichtingen is voldaan. Of vooraf een gedragsverklaring aanbesteden (GVA) aanleveren die breder toetst dan een verklaring omtrent gedrag (VOG).
• Opname van extra contractuele clausules om vroegtijdig in te grijpen bij signalen van fraude.
• Inzet van juridisch houdbare interventies bij geconstateerde risico’s of misstanden, zoals een cliëntenstop of het aanleveren van een verbeterplan.

Afspraken tussen zorgkantoren en zorgaanbieders

Zorgkantoren publiceren 1 juni het zorginkoopbeleid 2027-2029, hierin worden ook de voorwaarden opgenomen waar de zorg en de zorgverlener aan moeten voldoen. Dit zorginkoopbeleid is de basis voor de afspraken die de zorgkantoren aankomende maanden maken met de zorgaanbieders voor in ieder geval 2027.
De praktijk laat zien dat toezicht en handhaving achteraf vaak complex en beperkt effectief zijn wanneer aan de voorkant onvoldoende scherpe afspraken zijn gemaakt. Van Mierlo: “Wie niet aan de voordeur scherp selecteert, haalt de problemen onvermijdelijk binnen.” Door juist in deze fase te investeren in heldere en toetsbare contractvoorwaarden, kan schade worden voorkomen en wordt de weerbaarheid van het stelsel vergroot. Marcouch: “Het gaat uiteindelijk om één doel: ervoor zorgen dat publieke middelen terechtkomen bij de mensen voor wie ze bedoeld zijn.”